Fernando Pessoa - Pessoa Pessoa'yı Anlatıyor

“Ben felsefeden esinlenmiş bir şairdim, yoksa şiirsel yetilere sahip bir filozof değil. Şeylerdeki güzelliğe tutkuyla hayrandım; ayırt edilemeyenin ve minnacık ayrıntının içinde evrenin şiirsel ruhunu algılıyordum.” (s.16)

“Yeryüzünün şiiri asla ölmez.” (s.16)

“Benim içsel duyum beş duyuma öylesine hâkimdir ki yaşamın nesnelerini başkalarından farklı gördüğüme eminim. Bir kapının anahtarı, duvardaki bir çivi, bir kedinin bıyıkları gibi gülünç şeylerde benim için son derece zengin bir anlam vardır.” (s.16)

“Yakın dost, benim ideallerimden, düşlerimden biridir; ama yakın bir dost asla sahip olmayacağım bir şeydir. Hiçbir mizaç benimkine denk değil; yakın bir dostta olmasını hayal ettiğim şeyin kıyısına bile yaklaşan kimse yok bu dünyada. Olsun; artık bundan söz etmeyelim.” (s.18)

“Yaşamı, kendi yaşamımın hortlağı gibi, yaratıldığımız maddeden (?) farklı bir maddeden yapılmış gibi kat ettim; kendi inkârımın ikiz kardeşi olan ruhumla düşünüyorum.” (s.18)

“Kimseyle alay etme, asla kimseyi gülünç duruma düşürme, kalbinin en ücra köşesinde bile yapma bunu. İnsan yaşamı alaya alınamayacak kadar hüzünlü ve ciddidir.” (s.20)

“Hayatım uçsuz bucaksız bir düş.” (s.22)

“Derin düşünebilen insanlara ne mutlu! Ama bu derinlikte düşünmek bir lanettir. Bunu nasıl tarif etmeli? Dehşet üzerine dehşet.” (s.22)

“Açgözlü ve ateşli bir okur olsam da, okuduğum kitapların hiçbirini hatırlamıyorum; okuduklarım benim kendi ruh hallerimdi, düşlerdi, daha doğrusu düşe teşviktiler. Olaylardan, dışsal şeylerden bende kalan anı bile muğlaktır, tutarsızdır. Geçmiş yaşamımdan bana ne kadar az şey kaldığını saptadığımda üreperiyorum. Ben ki geçip giden günün bir rüya olduğunu söylerim, kendim bu geçici günün herhangi bir şeyinden bile azım.” (s.27)

“En büyük aşkın şefkatli ve temiz sözlerle ifade edilen olmadığını elbette biliyorsunuz. Bakışlarla ifade edilen şey ya da bir elin diğerini okşarken ilettiği şey de değildir. En büyük aşk, iki kişi birbirine bakmadan ve dokunmadan bir arada olduğunda bir bulut gibi onları saran şeydir. Bu aşk ne söylenmeli ne de sergilenmelidir. Ondan söz etmemeli.” (s.28)

“Eski denizcilerin ünlü bir sözü vardı: Denize açılmak şarttır, yaşamak değil.” (s.28)

“Ben bir yerden başka bir yere gittiğimde, giden sen olursun; ben konuştuğumda sen benimle konuşursun; ben bir adım attığımda yürüyen sensin. Ben durduğumda, benim içimde sen adımını ertelersin.” (s.30)

“Ben kendimin gölgesiyim; o neyin gölgesi, onu arıyorum. Kimi zaman kendimin kıyısında durup, deli miyim neyim diye ya da gerçekten çok esrarengiz bir esrar mıyım diye sorarım kendime.” (s.30)

“Hiçbir ruh benimki kadar yalnız değildir. Yalnız; buna çok dikkat edin, dışsal nedenlerle değil, tamamen içsel nedenlerle yalnız.” (s.40)

“Ben kendimi, kendimin bir fikri olmaktan başka türlü asla algılamadım. Sevdiğim her şey er ya da geç gelip beni yaraladı.” (s.43)

“Kusursuz bir idealist olan benim için dünyanın kendisi, bütün evren, koşuşturan bir gürültüden, sahte bir söylentiden başka bir şey değildir.” (s.46)

“Okumanın kölece bir düş görme biçimi olduğunu keşfettim. Eğer düş göreceksem, neden kendi düşlerimi görmeyeyim?” (s.58)

“Katili katlet.” (s.60)

“En büyük irade gücü gösteren kişi, içmeyi sevip de az içendir, yoksa hiç içmeyen değil.” (s.61)

“Kardeşliğin ve sevginin mutlak yokluğuyla çevrili etrafım. Bana bağlı olanlar bile gerçekten bağlı değil; dostum olmayan dostlarla, beni tanımayan tanıdıklarla çeviriliyim. Ruhum üşüyor; nasıl iyice örtünürüm bilmiyorum. Ruh üşümesine ne cüppe var ne palto. Ruhunun üşüdüğünü hisseden insan artık bir daha bunu unutamaz.” (s.62)

“Kendini yıldız, dalga ve çiçek hisseden panteist gibi, ben de kendimi çok hissediyorum.” (s.67)

“Var olmak, benim için, daima cüret etmek anlamına geldi; istemek ise kendini riske atmaktı. Atalet, bana ermişliğin doruğu olarak göründü; istememek ise ahlakın dengi. Böylece, esrarı özenle besleyerek, kendime burjuva bir düşünce ahlakı, sürekli bir rahatlık ve edep arayışı inşa ettim. İçsel anlarıma dair hep sahip olduğum aşırı bilinç, sanki esrarengiz ve ilahi bir şey gibi hep yaraladı beni. Kendimi asla anlamadım; özellikle içgüdülerimin bilinçdışı kapsamını ve sonuçta bayağı bir şey olan sinirsel reflekslerimin şokunu yaşarken kendimi yakaladığımda hiç anlayamadım.

Üzgünüm, ve bilmiyorum.

Beni tasalandıran şey...

Okumak... Kendimi yitirmek... Bulmak

Kendimin ücrasında...” (s.68)

“Ne zavallı bir hayat benimki; çok şey hissedip, yeterince yaşamıyor!” (s.69)

“Bugün, doğuştan karakterimin olmamı istediği ve karakterimle aynı zamanda doğmuş olan dehamın da mutlak bir görev olarak olmamı dayattığı kişi olmak istiyorum.” (s.95)

“Otuz sekiz yaşındayım ve her yıl biraz daha gençleştiğimi hissediyorum,çünkü her yıl, ömrüm boyunca hiçbir şey gerçekleştirmemeye biraz daha yakın oluyorum. Gerçekleştirmek bizi yaşlandırır.” (s.104)

“Hayal gücünün ve fantezinin doğal oyunu sayesinde, öngörülemez buluşmalardan uçsuz bucaksız imparatorluklar çekip çıkarabilir ve size yeni dünyalar icat edebilirim.” (s.105)

“Her şeyin karşılıklı olması gibi bayağı bir görev –bir ruh sadakati- nedeniyle, bu tür duyguların karşılığını ödemek zorunda kalmak beni her zaman sıkmıştı. Benim hoşuma giden pasiflikti. Faallik açısından, beni sevenin sevgisini kışkırtmaya ve unutulmamaya yetecek kadarıydı istediğim.” (s.105)

“Susuyorum, konuşursam anlaşılmayacağım. Ben susarak anlaşılmamayı tercih ederim.” (s.112)

“Kimseyi yargılama, çünkü gerekçeleri değil, yalnızca filleri görüyorsun.” (s.115)

“Teorik yaşamla pratik yaşam arasında uçurum vardır.” (s.116)

“Bir umudun kırılmasından daha büyük bir umutsuzluğu hiçbir şey yaratamaz; ruhun kendisi karşısındaki bu ironisi, yaşadığı için umut kesmemesini ve ancak hayat bilgisi sayesinde umuda meydan okuyabilmesini sağlar. Umut eden de hiçbir şey beklemeyen de aynı ruh olduğundan, iki duygu doğası gereği birbirine zıt olsa bile, aynı uzamda birleşmiş olurlar; ama, aynı anda hem inanıp hem de inanmamak imkansız olduğundan, kuşku, doğası gereği, umudun ardından geldiğinden ve arkadan gelen duygu daha yakın olduğundan, öncekinin yerine geçer; bu iki duygunun birlikteliği sonucunda ruhun nihai genel havası kuşkudur.” (s.119)

“Buda’nın ruhu her şeyin üzerinde sakince süzülüyor. Asıl büyük insanlar, yukarda, kimsenin olmadan sevmenin mümkün olduğu bölgelerde, İnsanlığı –dokunmadan- sevmiş olanlardır. Çünkü biz kendimizi aldatarak severiz kendimizi.” (s.123)

“Biz kendimiz için neyiz? Sisler içinde geçip giden düşler, kaygı dolu yerler...” (s.125)

“Salaklık; senin adındır mutluluk!” (s.125)

“Yaşam, özünde elbette monotondur. Dolayısıyla mutluluk, makul bir ölçü içinde, yaşamın monotonluğuna uyum sağlamaktan ibarettir. Monotonlaşmak, yaşama benzemektir; kısaca, tam anlamıyla yaşamaktır bu. Tam anlamıyla yaşamak ise, mutlu yaşamaktır.” (s.125)

“Üstün insan için başkaları yoktur. O, kendinin başkasıdır. Eğer birini taklit etmek istiyorsa, kendini taklit etmeye çalışacaktır. Eğer birine karşı çıkmak isterse, kendine karşı çıkmaya çalışacaktır. Kendini en mahrem yernden yaralamaya çalışır... Kendi görüşlerine oyun eder, kendi hissettiği duyumlara yönelik aşağılama dolu uzun söylevleri kendi kendine verir.” (s.127)

“Üstün insanın görevi dış dünyanın var olduğunu unutmaktır.” (s.127)

“Biyolog Haeckel vaktiyle ortaya attığı ve gayet sağlam temellere dayalı hipotezinde maymunla normal insan arasındaki farkın, normal insanla dâhi insan arasındaki farktan daha az olduğunu ileri sürdü.” (s.130)

“Yoksulun tek bir kaygısı vardır; ya da asıl kaygısı tektir: kendi yoksulluğu. Zengin biri, ne yazık ki böyle bir kaygısı olmadığından, tüm diğer kaygılara sahip olmak zorundadır. Yoksul birinden daha mutlu bir zengin hiç tanımadım; tabii eğer terziden ya da kuyumcudan satın alabileceği şeylerden ya da restoranda yemek yemekten mutluluk beklemiyorsa.” (s.131)

“Hayat işte ama ben hemfikir değilim.” (s.133)

“Zamanın terazisinde, anımsamak da hiç anımsamamak kadar hafif çeker... Geçip giden şey, sürmez; günahsız ve çaresiz, dün olmaktan başka amacı yoktur bugün olmasının. Geçip giden her şey yavaşça geçer ama yine de çabucak ölür.” (s.135)

“Başkasının kişiliğini istila etmek, yalnızca temel ilkeye aykırı olmakla kalmaz, aynı zamanda, bu aynı nedenle, bize de aykırıdır, çünkü istila etmek, kendinden çıkmaktır ve insan her zaman toprak kazandığı yerde kalır. Bu nedenle cani zayıf biridir, şef köledir.” (s.136)

“Gerçekten güçlü insan başkalarında enerji uyandırandır.” (s.136)

“Ama yanıbaşındakini bulamıyorsan, uzakta olanı nasıl bulursun? Amerika’nın dağları mı? Senin için her yer Amerika’nın dağları: Seni hapseden rutin, seni frenleyen aptallık, çevrendeki insanların insiyatifsizliğinin sana dayattığı eylemsizlik.” (s.139)

“Herhangi bir şeyde özgün ol. Yaşa. İnsan ol... Sanki sıradan bir koyun olarak doğmuşsun gibi, başkalarına benzer olmana izin verme.” (s.139)

“Bir değişim söz konusu ve benim için, değişmek, bir halden diğerine geçmek kısmi ölüm demek; içimizdeki bir şey ölüyor ve ölenin, geçip gidenin kederinin ruhumuza değdiğini ister istemez hep hissederiz.” (s.147)

“Ah, sen olabilmek, ben kalarak! Senin neşeli bilinçsizliğine ve bu bilinçsizliğin bilincine sahip olmak!” (s.161)

“Başıma gelene uzaktan, ilgisizce tanık oluyorum, hayatta olabilecek şeylere hafifçe gülümsüyorum. Günümüzde, henüz kimse böyle tepki göstermiyor; ama günün birinde kimileri beni anlayabilir. Ben her zaman yaşamın seyircisi olmaya çalıştım, asla hayata karışmadım. Böylece, başıma gelen her şeye bir yabancı gibi tanık oluyorum.” (s.177)

“Asla hınç beslemem ya da kin gütmem. Bu tür duygular hayatta bir kanaati, bir mesleği, hatta bir hedefi olan insanlara özgüdür. Bende bu tür şeyler hiç yok. Benim yaşama olan ilgim bir bilmece çözücünün ilgisidir.” (s.178)

“Fikir ve duygularla oynamak bana her zaman olabilecek en güzel yazgı gibi geldi. Bunu mümkün olduğunca gerçekleştirmeye çalışıyorum.” (s.178)

“Zeka parçalar, analiz çökertir.” (s.178)

“Bugün bir şimşek berraklığıyla gözlerimi kamaştırdı. Ben doğdum.” (s.179)

“Kendimi çoklu hissediyorum. Ben, sayısız ve fantastik aynalarla kaplı bir salon gibiyim; bu aynaların hiçbirinde bulunmayan ama yine de hepsinde bulunan önceki tek bir gerçekliği yalancı yansılarla bozuyor aynalar.” (s.182)

“Evren gibi çoğul ol.” (s.182)

“İnsan okurken yaşamaya ara verir. Şimdi bu noktaya erişmeye çalışın. Yaşamayı kesin ve okuyun. Yaşam nedir ki?” (s.183)

“Duygu bakımından biz kendimiziz; zekâ bakımındansa başkası oluruz. Zekâ bizi dağıtır: Böylece, bizi dağıtan şeyin oyunuyla hayatta kalırız. Her dönemin bir sonrakilere emaneti, kendiliğinden olmadığı şeydir.” (s.199)

“Kendimize dair entelektüel bir mefhum oluşturursak, kendimizden yola çıkarak bir Tanrı da oluştururuz. Bununla birlikte az sayıda kişide kendine dair entelektüel bir kavrayış bulunur, çünkü zekâ esasen nesneldir.” (s.199)

“Üstün şair gerçekten hissettiği şeyi söyler. Ortalama şair hissetmeye karar verdiği şeyi söyler, aşağı şair ise hissetmesi gerektiğine inandığı şeyi söyler.” (s.200)

“Her sanat bir edebiyat biçimidir,çünkü her sanat bir şey söylemek anlamına gelir. Söylemenin iki şekli vardır: Konuşma ve susmak. Edebiyat olmayan sanatlar, ifadeci bir sessizliğin yansımalarıdır.” (s.201)

“Bir âşık kendi içine nasıl olur da bakmaz?” (s.206)

“Bir anda yeryüzünün dönüştüğünü ve bütün dünyanın içimde zaten içgüdüsel olarak taşıdığım anlamı edindiğini gördüm.” (s.207)

“Denge arayan insanların hafif salınımından başka bir değişiklik tanımıyor gibiyiz.” (s.210)

“Gördüğümüz her şeyi ilk kez görüyor olmalıyız, çünkü onu gerçekten de ilk kez görürüz. O zaman, her sarı çiçek yeni bir sarı çiçektir; o, ifade edildiği gibi, dünkü çiçekle aynı olsa bile yenidir. Bakan kişi dünkü kişi değildir, çiçek de değildir. Sarı bile aynı olamaz. İnsanların bütün bunları bilmelerini sağlayacak gözlerinin olmaması ne yazık! Olsaydı hepimiz mutlu olurduk.” (s.215)

“Yalandan nefret ediyorum, çünkü bir yanlışlıktır.” (s.218)

“Hangi konuda bilmiyorum, her birimizin kendimizle kuracağı ilişkiden söz ediyorduk. Aniden ustam Caeiro’ya sordum: Siz kendinizden hoşnut musunuz? Hayır: Hoşnutum karşılığını verdi bana. Her şey ve hiç kimse olan toprağın sesi gibiydi bu.” (s.219)

“Bu Pessoa olayları hisseder ama kılı kıpırdamaz; kendi içinde bile.” (s.218)

“Fernando Pessoa, evet, nasıl söyleyeceğimi pek bilemiyorum, hiç eğilimi yoktu. Hayır, hiç. Ne cinsellikle ilgili bir şeye, ne başka şeye, akla gelebilecek hiçbir biçimde yoktu. Bir münzeviydi o, bence platonik biriydi.” (s.252)

“Yaşamı, ihtiyaylı, küçük seslerle, herkesten gizli aktı – durgun gibi gözüken ama derinlere doğru yatağını oyan bir su gibi. Tamamen hayali olmayan hiçbir hareketi yoktu; düştekilerden başka tek bir macera, varsayım dışında tek bir aşk yoktu.” (s.254)

Fernando Pessoa - Başıboş Bir Yolculuktan Notlar

“Bütün sanatlar gibi edebiyat da hayatın yetmediğinin itirafıdır.” Edebiyat ve Estetik Üzerine Sayfalar (s.9)

“Her sanat edebiyatın bir biçimidir, çünkü her sanat bir şey söyler. Söylemek iki türlü olur. Konuşmak ve susmak. Edebiyat olmayan sanatlar, ifadeci bir sessizliğin yansımalarıdır.” Küçük Mutluluğa Bir Başka Not (s.9)

“Aslında başıma gelen şey, başkalarını kendi düşüm yapıyor olmamdır; onların kanaatlerine boyun eğerek onlara sahip olurum, onlar benim zevkime boyun eğerler ve kişilikleri düşlerime benzer bir şey olur.” Huzursuzluğun Kitabı (s.15)

“Her duyguya bir kişilik, her ruh haline bir ruh vermeli.” Sürülerin Çobanı (s.16)

“Pencereden bakıp hülyalara dalan bir kadının elinde evirip çevirdiği birip ya da kurdele gibi parmaklarımızın etrafına saralım dünyayı.” Huzursuzluğun Kitabı (s.20)

“Hiçbir dönemin duyarlılığı bir diğerine aktarılamaz. Ancak bu duyarlılığın kavranışı aktarılır. Biz, duyguyla kendimiz, zekayla başkaları oluruz.” (s.35)

“Farklı ola ola monotonlaşıyor. Tıpkı hissede hissede, sadece düşünüyor olmam gibi.” (s.37)

“Başım ve evren ağrıyor.” Huzursuzluğun Kitabı (s.38)

“Düşünmüyorum, düş görüyorum.” (s.40)

“Ne kendimi hatırlamak ne de tanımak istiyorum. Çok kalabalık oluyoruz, kim olduğumuzu bulmaya çalıştığımızda.” (s.51)

Fernando Pessoa - Huzursuzluğun Kitabı

“Öyleyse kim kurtaracak beni varolmaktan?

Hayatımı toprağa veriyorum.” (s.15)

“Asla bir geleceğe sahip olmamış olduğum günlerden birindeyim. Karşımda yalnızca, bir sıkıntı duvarıyla kuşatılmış, taş kesilmiş bir şimdi var. Irmağın karşı kıyısı karşıda bulunduğuna göre, asla bu taraftaki kıyı değil; çektiğim acıların tek nedeni de bu. Nice limanlara yanaşacak gemiler var elbette, ama hiçbiri hayatın ıstırap vermez olduğu limana varmayacak, her şeyi unutabileceğimiz bir rıhtım da yok. Üstünden çok zaman geçti bunların, ama benim hüznüm hepsinden eski.”  (s.17)

“Tam olarak delilik sayılmaz bu halim, ama delirenler herhalde kendilerine acı veren şeye teslim oluyordur, ruhundaki sarsıntılardan yavaş yavaş zevk almayı öğreniyordur – hissettiklerim de buna pek uzak sayılmaz doğrusu. Hissetmek ne renktir acaba?” (s.19)

“Ben ne olursa olsun ait olduğu ortamın hep kıyısında duran ve yalnızca bir parçası olduğu kalabalığı değil, aynı zamanda yanı başındaki büyük boşlukları da görebilenlerdenim.” (s.27)

“Kalp düşünebilseydi, atmaktan vazgeçerdi.” (s.27)

“Bana bahşedilmiş hafif rüzgarın ve onun tadını çıkarabilmem için bahşedilmiş ruhun tadını çıkarıyorum; ve daha fazlasını ne soruyor ne de kurcalıyorum.” (s.29)

“Kalbimde sıkıntılı bir huzur var ve dinginliğim tamamen kaderime razı olmamdan kaynaklanıyor.” (s.32)

“Belki de ruhumu selamete erdirecek bir takım sözcükler yazıyorum.” (s.32)

“Nedendir bilinmez, patronum Vasques’in karşısında, sık sık nutkum tutuluyor. Bu adam benim için, hayatımın gündüz saatlerine hükmeden, rasgele bir ayak bağından başka ne ki?” (s.37)

“O, benim için her şey ve dışımda, çünkü hayat da benim için her şey ve dışımda.” (s.39)

“Asla gerçekleşmiyoruz. Karşı karşıya duran iki uçurumuz biz. Cenneti hayranlıkla izleyen bir kuyu.” (s.40)

“Hissettiklerimi yazıyorsam, hissetmenin ateşini azaltmak için başka çare olmadığından.” (s.41)

“Yaşamak, başkalarının niyetleriyle örgü örmektir.” (s.41)

“İçinde yaşadığım anın kaygısı vız geliyor, uzun da sürmüyor. Zamanın enginliğine açım ben; ve koşulsuz olarak ben olmak istiyorum.” (s.44)

“Bütün dünya hayal kurar: Bizi birbirimizden ayıran şey, o hayalleri gerçekleştirecek gücümüzün ya da kendiliğinden gerçekleştiklerini görecek kadar şansımızın olup olmamasıdır.” (s.45)

“Tanrı; biz varız ve her şey bundan ibaret değil demek.” (s.49)

“Kimileri dünyayı yönetir, kimileri de yönetilen o dünyanın ta kendisidir. Servetini İsviçre’de ya da İngiltere’de saklayan bir Amerikalı milyonerle bir kasabanın sosyalist lideri arasında nitelik bakımından hiçbir fark yoktur; fark nicelikten kaynaklanır yalnızca. Uzakta, aşağıda biz varızdır, yani kılıksız insanlar, biz, bohem oyun yazarı William Shakespeare, biz, öğretmen John Milton, serseri Dante Alighieri, dün alışverişlerimi yapan çocuk, komik fıkralar anlatan berber, yalnızca önümdeki şarap şişesinin yarısını içmedim diye geçmiş olsun dileyerek kardeşçe bir jest yapan garson.” (s.50)

“Kendimi neşeli hissetme zamanıydı. Ne var ki içime bir ağırlık çökmüştü- bilinmeyen bir arzu, tarifsiz ama yakışıksız bile olmayan bir heves. Belki de canlı olma duygusu kendini göstermek de gecikiyordu. Ve görmeden baktığım sokağa hakim penceremden dışarı sarktığımda, kendimi birden, kurusun diye pencerelere asılan, sonra orada unutulup yavaş yavaş buruşan, sonunda da asıldığı yeri kirleten yaş bir toz bezi gibi hissettim.” (s.55)

“Anlamak için kendimi yok ettim. Anlamak, sevmeyi unutmaktır.” (s.79)

“Yalnızlık umudumu kırıyor, yanımda birilerinin olması üzerime ağırlık yapıyor.” (s.79)

“Romantizmin bütün kötülüğü, bize gerekli olan şey ile arzuladığımız şeyi birbirine karıştırmasıdır.” (s.86)

“Tek tek bütün hayallerimiz hep aynı hayaldir, çünkü hepsi sadece hayaldir. Tanrılar hayallerimi değiştirsin; ama hayal kurma yeteneğime el sürmesin.” (s.97)

“Ne mutlu yaşamlarını kimseye emanet etmeyenlere.” (s.100)

“Aşk cinsel bir içgüdüdür; ama sonuç olarak cinsel içgüdümüzle değil, bir başka duygunun var olduğunu varsayarak severiz. Ve bu varsayım da hakikaten başlı başına, başka bir duygudur.” (s.105)

“Öteki insanlarla aramda daimi, derin bir uyuşmazlık olduğunu hissetmemin nedeni, sanırım onların çoğunun duyarlıklarıyla düşünmesi, benimse düşüncelerimle hissetmem. Sıradan insan için hissetmek yaşamaktır, yaşamayı bilmektir. Ben ise, yaşamak düşünmektir, derim; hissetmek ise düşünmeyi beslemekten başka işe yaramaz.” (s.111)

“Tuhaf olan şu ki, büyük heyecanlar duymaya yatkın değilsem de, kendiğinden bende en çok heyecan uyandıran insanlar, ruhen benimle aynı yapıda olanlardan çok, mizacı benimkine taban tabana zıt olanlar.” (s.112)

“Hayatla aramda ince bir cam var. Açıkça görmeme ve anlamama rağmen, dokunamıyorum hayata.” (s.122)

“Hüznümü akıl çerçevesine sığdırmak mı? Akıl yürütmek çaba harcamak anlamına geliyorsa, bu neye yarar ki? Hem zaten insan üzgünken elini bile oynatamaz.” (s.122)

“Hayalcinin eylem insanına olan üstünlüğü, düşün gerçeklikten üstün olmasından kaynaklanmıyor. Mesele düşlemenin yaşamaktan katbekat daha rahat ve kolay olması; dolayısıyla, hayalci, eylem insanına kıyasla  hayattan çok daha büyük, çok daha zengin bir zevk alır. Lafı dolandırmadan, daha açık konuşacak olursak, asıl eylem insanı, hayalcidir.” (s.137)

“Düş kurmakla geçti ömrüm. Hayatımın anlamı buydu, evet, yalnızca buydu. İç hayatımın dışındaki hiçbir şeye dönüp bakmadım.” (s.138)

“Baştan beri sadece hayalci olmayı istedim. Yaşamaktan bahsedenleri yarım kulak dinledim. Olduğum yerde olmayana, asla olamadığım şeye ait oldum hep.” (s.138)

“Aşktan tek dileğim, uzak bir düş olarak kalmasıydı. Tamamane gerçekdışı olan gönlümdeki mezarlarda bile hep uzaklar cazip geldi, gittikçe silinerek neredeyse ufka dek uzanan su kemerlerinde, manzaranın geri kalanında olmayan bir düş dinginliği vardı; işte bu dinginliğin hatırına sevdim onları.” (s.138)

“Yaşamak, bir başkası olmaktır. Ve insan bugün, dün hissettiği gibi hissediyorsa, hissetmek olanaksızdır: Dün hissedileni bugün de hissetmek, hissetmek değil, dün hissedilmiş olanı bugün anımsamaktır yalnızca, artık yok olmuş olan dünkü hayatın canlı cesedi olmaktır.” (s.143)

“Gerçek bir bilge içinden öyle bir tavır benimser ki, dışarıdaki olayların üzerindeki etkisi kesin olarak en aza iner. Bunun için olaylara kıyasla ona daha yakın duran gerçeklikleri üzerine kuşanarak zırhlanması gerekir, aynı gerçeklikler, olayları daha ona ulaşmadan süzüp kendileriyle uyumlu hale getirirler.” (s.146)

“Biz aslında insanları sevmeyiz. Sevdiğimiz, bir insan hakkında oluşturduğumuz fikirdir. Kısacası kendi uydurduğumuz bir kavramı ve sonuç olarak kendimizi sevmekteyizdir.” (s.161)

“Yanılıyordu Vergilius denen şarih. En çok anlamak yoruyor bizi. Yaşamak, düşünmemektir.” (s.162)

“Edebiyat, hayatı görmezden gelmenin en hoş yoludur.” (s.165)

“Söylemek, söylemeyi bilmek! Varlığı yazıya dökülmüş sesin, zihindeki görüntülerin üzerine kurabilmek! Hayat daha fazlasına değmez: Ondan ötesi, erkeklerden ve kadınlardan, farazi aşklardan ve sahte gerçekliklerden; birbirimizi sindirmek ve unutmak için kurnazca oyunlardan, adına gökyüzü denen duygudan yoksun, soyut, koca mavi kayanın altında –bir taşı kaldırınca kaçışıveren böcekler gibi – dört bir yana koşturup duran varlıklardan ibaret.” (s.167)

“Seyahat fikri midemi bulandırıyor. Hiç görmemiş olduğum her şeyi göreli çok oldu. Henüz görmemiş olduğum her şeyi göreli çok oldu.” (s.170)

“Argonotlar mühim olan yaşamak değil, denizlere açılmak derlermiş. Marazi bir duyarlığı olan Argonotlar olarak, biz de diyelim ki hissetmektir mühim olan, yaşamak değil.” (s.175)

“Düşü gerçek yerine koymaktan, kendi düşlerimi fazlasıyla derin yaşamaktan ötürü, en sonunda düşsel hayatımın gerçek olmayan gülünde bir diken çıktı: O da şu ki, düşlerim hoşuma gitmez oldu, çünkü kusurları gözüme batıyor.” (s.178)

“Anlaşılmaktan daima, tiksinti içinde kaçmışımdır. Anlaşılmak, kendini satmak demek. Olmadığım gibi görünmeyi, gayet insani bir şekilde, kibarca, doğal olarak görmezden gelinmeyi cidden tercih ederim.” (s.179)

“İlgimi çeken ve gerçekten görebileceğim yer, dünyanın yedi bölgesinden hiçbiri değil, sahiden benim olan, bir uçtan bir uca katettiğim sekizinci bölgedir.” (s.188)

“İnsanın yaşadığını hissedince içine düştüğü boşluk, bazen olumlu şeyler kadar derinleşir. Hayatın bir hiç olduğunu samimiyetle hissetmek, büyük eylem adamları yani azizler için –çünkü onlar edimlerinde bütün coşkularını ortaya koyarlar, birazını değil – sonsuzluğa ulaşmanın yoludur. Geceden ve yıldızlardan yapılmış, sessizlikle ve yalnızlıkla kutsanmış çiçek kolyeleri takarlar boyunlarına. Kendimi de naçizane aralarında saydığım büyük eylemsizlik adamları ise aynı duyguya tutunarak sonsuz küçüğe varır; bizler duyguları lastik gibi çekip uzatarak, yumuşak, kesintisiz görüntülerinin altında, nerelerinde yarıklar olduğuna bakarız.” (s.209)

“Hayatta en tiksindiğim şey, toplumsal ahlak edebiyatı. Sırf görev kelimesi bile, davetsiz bir konuk gibi batar bana. Ama yurttaşlık görevi, dayanışma, insanlığa hizmet ve bu cinsten daha başka teraneler, bir pencereden tepeme atılmış çöpler kadar sinirimi bozar. Birilerinin kalkıp da böyle ifadeleri ciddiye alabileceğimi, değil değerli, sadece anlamlı bulabileceğimi düşünmesi bile cidden onuruma dokunur.” (s.217)

“Eylemsizlik bütün dertlerin tesellisidir. Hareket etmemek bize her şeyi verir. Hayal etmek her şeydir, sonunun eyleme varmaması koşuluyla. İnsan sadece düşlerinde dünyanın kralı olabilir. Ve kendini gerçekten tanıyan herkes, dünyanın kralı olmayı arzuladığının farkındadır.” (s.220)

“Neredeyse yalvaracağım tanrılara, tabbi var iseler; beni bir kasanın içinde tutar gibi korusunlar, gönül yaralarından da, hayatın verebileceği sevinçlerden de esirgesinler diye.” (s.239)

“Farklı iklimler olarak hayal ediyorum kendimizi, üzerimizde başka yerde patlayacak kasırgaların ağırlığı var.” (s.251)

“Kırda sabah var olur, şehirlerde ise vaat eder. Biri yaşatır, öteki düşündürür. Bütün meşhur lanetliler gibi ben de düşünmenin yaşamaya yeğ olduğunu hissedeceğim daima.” (s.263)

“Yüreğim yabancı bir kitle gibi canımı yakıyor. Beynim bütün hissettiklerimi uyuyor.” (s.265)

“Düşünmüş, hayal etmiş, tamamlamış ya da tamamlamamış olduğum ne varsa bütün hepsi sonbaharla gidecek. Her şey sonbaharla gider, evet, sonbaharla her şey gider.” (s.266)

“Doğru ya da kesin gözüyle baktığımız nice şeyler düşlerimizin artıklarıdır sadece, anlama yetisinden yoksun olduğumuz için içine gömüldüğümüz uyurgezerliğin ürünleri! Neyin doğru ya da kesin doğru olduğunu gerçekten biliyor muyuz? Güzel dediklerimiz arasında aslında sadece bir dönemin alışkanlığını, mekanın ve zamanın kurgusunu yansıtanlar hangileri? Gerçekten bize ait olduğunu sandığımız, oysa yaradılışımızdan ötürü derin doğasını kavrayamayarak, sadece mükemmel bir aynası olduğumuz, üzerini şeffaf bir örtü gibi örttüğümüz neler var kim bilir?” (s.270)

“Duygularımızı dışa vurduğumuzda, onları gerçekten hissetmekten çok, hissettiğimize kendimizi ikna etmeye çalışıyoruzdur.” (s.277)

“Kendimi bildim bileli, kendine verdiği sözlere sadık kalmamış, dalgacı bir hayalciyimdir ben. Bir başkası olarak, bir yabancı olarak, olduğumu sandığım şeyin beklenmedik seyircisi olarak, düşlerimin yatağından taşmasının keyfini çıkarmaya baktım hep. İnandığım şeylere iman etmedim. Ellerimi altın adını verdiğim kumlarla doldurdum, sonra avuçlarımı açıp kumu akıttım. Cümle benim biricik gerçekliğimdi. Cümle söylendiği anda her şey tamamlanmış demekti, geri kalanı kumdu sadece, baştan beri olduğu gibi.” (s.286)

“Sanat ve edebiyat sonuçta birer düştür, günün birinde uyandığımız, önümüzde ikinci bir hayatın yolunu açabilecek anılar ya da pişmanlıklar bırakmayan düşler.” (s.297)

“Arzu etmediğimi arzuluyorum, sahip olmadığım şeye sırt çeviriyorum. Ne hiç olabilirim ne her şey: Sahip olamadığım şeyle isteyemediğim şey arasında bir köprüyüm.” (s.298)

“Sevilmek, gerçekten sevilmek nasıl büyük bir yorgunluktur! Başkasının heyecanlarının yükü haline gelmek nasıl bir yorgunluktur! Özgür olmayı, hep özgür olmayı istemiş bir insanı sorumluluk hamalına dönüştürmek: bazı duygulara cevap vermek, mesafeli davranmama inceliğini göstermek, sırf başkaları kendimizi bir heyecanlar prensi yerine koyuyoruz, insan ruhunun verebileceğinin azamisini kabul etmek istemiyoruz sanmasınlar diye. Nasıl da yorucudur varlığımızın bir başkasının duygularıyla olan ilişkisinin esiri olduğunu hissetmek! Öyle ya da böyle, ister istemez bir şey hissetmek, gerçekte tam bir karşılık bile bulmaksızın, biraz da olsa sevmek zorunda olmak nasıl bir yorgunluktur.” (s.300)

“Kendimi bulursam kaybediyorum, inanırsam şüphe ediyorum, eğer zaten elde etmişsem sahip olmuyorum. Gezinir gibi uyuyorum, ama uyanığım. Uyurmuş gibi uyanıyorum ve kendime ait değilim. Hayat nihayetinde upuzun bir uykusuzluktur, düşündüğümüz ve yaptığımız her şey, onu bölen, ayıltıcı sıçramalardır.” (s.309)

“Deyim yerindeyse hiçbir uyarıcıya ihtiyacım yok. Ben afyonumu, kendi ruhumda buluyorum.” (s.320)

“Kelimeler benim için elle tutulur bedenler, gözle görülür denizkızları, ete kemiğe bürünmüş duyarlılıklardır.” (s.329)

“Sahip olan kaybeder. Bir şeye sahip olmaksızın hissedeceğini hisseden ise o şeyi korumuş olur, çünkü o şeyin içinden özünü çekip almasını bilmiştir.” (s.345)

“Aşk değil önemli olan, aşkın civarındakiler... Aşkın hallerini anlamak için, aşkı yaşamaktansa bastırmak daha iyidir. Bu bakımdan büyük anlam taşıyan el değmemişlikler vardır. Hareket etmek tatmin getirir, ama aynı zamanda aklı karıştırır. Sahip olmak, sahip olunmak, dolayısıyla kendini kaybetmek demektir. Sadece düşünce, çürümeden gerçeğin bilgisine varabilir.” (s.345)

“İnsanların çoğu hiç üzerinde düşünmeksizin kimseye ait olmayan, sahte hayatlar yaşıyor. Oscar Wilde: İnsanların çoğu aslında başka insanlardır demiş ve haklıymış. Kimi hayatını arzu bile etmediği bir şeylerin peşinde harcar; kimi ömür boyu istediği, ama hiçbir işine yaramayacak bir şeyleri arar durur; kimileri de kendini kaybeder.” (s.351)

“Özgürlük, yalnız kalabilmeye denir. İnsanlardan uzaklaşabiliyorsan, onlara hiçbir muhtaçlığın, paraya ihtiyacın, sürüye uyma içgüdün, aşka, şana şöhrete hevesin ya da merakın yoksa özgürsündür, bunların hepsi sadece yalnızlıktan ve sessizlikten beslenir. Yalnız yaşamıyorsan, doğuştan kölesin demektir.” (s.355)

“Koltuğuma güzelce yayılarak, üzerime çöken hayatı unutuyorum. Bugüne dek yaralamış olmasının yarası sayılmazsa, artık yaralamıyor beni.” (s.357)

“Bir daha dinle ve beni anla. Her şeyi iyi dinle, sonra söyle bana, düş hayattan daha iyi değil midir?” (s.362)

“Duyguları yenilemenin tek yolu yeni bir ruh inşa etmektir. Hissetme biçimini değiştirmeden farklı şeyler hissetmeye ve ruhunu değiştirmeden farklı şekilde hissetmeye çalışıyorsan, boşuna çabalıyorsun. Çünkü varlıklar biz nasıl hissediyorsak öyledir –ne zamandır biliyorsun bunu bilmeksizin? – ve yeni şeyler olmasının, yeni şeyler hissetmenin tek yolu, bunları hissetme biçimde bir yenilik yapmandır.” (s.372)

“Dünya hiçbir şey hissetmeyenlere aittir. Eylem adamı olmanın birinci şartı, duyarsız olmaktır.” (s.374)

“İnsanoğlu gerçekten hissedebilse, uygarlık diye bir şey olmazdı. Sanat, eylemin mecburen unuttuğu duyarlılığa ulaşmanın yoludur. Sanat, öyle gerektiği için evde bırakılmış olan külkedisidir.” (s.375)

“Bütün eylem adamları esasında enerjik ve iyimserdir, çünkü hiçbir şey hissetmezseniz mutlu olursunuz. Bir eylem adamını hep keyifli olmasından tanırsınız. Asık suratla çalışanlar ise, ikinci dereceden eylemci sayılır, hayatın içinde, genel, büyük hayatın içinde bir muhasebeci yardımcısı olabilirler, mesela benim gibi. Ama hiçbir şekilde olaylara ve insanlara hükmedemezler. Kumanda edebilmek için duyarsızlık gerekir. Başkalarını yönetmenin yolu neşeli bir mizaca sahip olmaktır, çünkü hüzün, hisleri olanların harcıdır.” (s.375)

“Düş, benim için hayatın o kadar önünde ki, sözlü ilişkilerimde de (zaten başka türlü ilişkim yok) düş görmeyi, başkalarının görüşlerinin ve duygularının arasında canlı, belirsiz bireyselliğimin kaygan hattında tutunmayı başarıyorum.” (s.377)

“Ne kendimi kandırabildim, ne de kendi kendimi kandırdığımın farkında oluşumu.” (s.381)

“Ruhum gizli bir orkestra; bilemediğim çalgılar çalınıyor, kemanlar ve arplar, kudümler ve davullar içimde yankılanıyor. Kendime ancak bir senfoni diyebilirim.” (s.382)

“Çaba sarf etmek bir suçtur, çünkü her eylemle bir düş ölür.” (s.382)

“Manzaralara inanmam! Kesinlikle. Amiel’in meşhur, her manzara bir ruh halidir, sözüne katıldığım için söylemiyorum bunu - katlanılmaz her şeyi içselleştirme saplantısını yansıtan, en sıkı sözel keşiflerden biridir bu. Sadece manzaralara inanmadığım için böyle söylüyorum.” (s.412)

“Yazarken, kendime resmi bir ziyarette bulunurum. Görüntüler arasındaki boşluklarda, büyük bir zevkle hissetmediklerimi çözümlediğim, kendimi karanlıktaki bir tablo gibi seyrettiğim, bir başkasının hatıralarında yaşayan özel salonlarım vardır.” (s.413)

“Hayat, bir başkasının karman çorman ettiği bir yumaktır. Yerde yuvarlarsanız, sonuna kadar açarsanız ya da özenle sararsanız bir anlam kazanır.  Ama kendi halindeyken, özgün düğümleri olmayan bir mesele, merkezi olmayan bir karmaşadır.” (s.414)

“Hayatın kaynağındaki trajedi, kesinkes bir parkın içindeki yollarda meydana gelmiş olmalı. İki kişiymişler, güzelmişler ve başka bir şey olmanın peşindeymişler.” (s.415)

“Düşlerimin ve yorgunluklarımın sonsuz basamaklarından geçerek in gerçeksizliğinden, in ve dünyanın yerini al.” (s.416)

“Asla gönderilmeyecek mektup

Sizi gün batımını ya da ay ışığını severcesine seviyor, bu anın hep sürmesini diliyorum, ama içimde duymam dışında bu arzuya kendimden hiçbir şey katmaksızın.” (s.418)

“Bildiğim şu ki, yolda okuyarak oyalanabilirim. Okumak, bence diğer hepsi gibi bu yolculuğu da  güzelleştirmenin en kolay yolu; ara sıra, gerçekten hissetmekte olduğum kitaptan başımı kaldırdığımda yabancı gözlerle, gerçekten geçip gitmekte olan manzarayı görüyorum. Kırlar, şehirler, kadınlar ve erkekler, geçmişe duyulan özlemler ve pişmanlıklar ve bütün bunlar bana göre  huzurun bir perdesi yalnızca, gözlerimden fazlasıyla okunmuş sayfaların yorgunluğunu alan, pasif bir eğlence.” (s.419)

“Her şeyi derinlemesine hissetmek yüzünden, elde edemeyeceklerimizin dışında –henüz tohum halindeki ruhlara yürüyen duyguların, derinlemesine hissetme yeteneğiyle uyuşabilecek insani faaliyetlerin, farklı türlerden gerçek şeylerin arasında kaybolmuş heyecanların ve tutkuların dışında hiçbir şeyi umursamaz oluruz.” (s.425)

“Hiçbir insan ötekileri anlayamaz. Şairin dediği gibi, hayat okyanusunda birer adayız; aramızda bizi tanımlayan, birbirimizde ayıran deniz vardır. Bir ruh istediği kadar bir başka ruhun ne olduğunu anlamaya çalışsın, olsa olsa kiminle iki çift laf edebileceğini öğrenmiş olur – zihninin zeminine fırlatılmış şekilsiz gölgenin kim olduğunu.” (s.430)

“Biz var ya, biz sevemeyiz küçüğüm. Aşk, yanılsamaların en tensel olanıdır. Dinle: sevmek, sahip olmaktır. Peki, sevdiğimiz zaman neye sahip oluruz? Bir bedene mi? Bedene sahip olmak için maddesini kendimize mal etmemiz, onu yememiz, içimize sindirmemiz gerekir. Olmayacak şey ama tut ki oldu, bu bile geçicidir, çünkü bedenimiz de devinir, dönüşür, hem biz kendi bedenimize değil, sadece onun verdiği duyguya sahibizdir; ve ayrıca sevdiğimiz o bedeni bir kere ele geçirdik mi o bizzat biz olur, bir başkası olmaktan çıkar ve öteki varlığın yok olmasıyla aşk da biter.” (s.432)

“Peki ruh bizim midir? Sessizce dinle beni. Hayır, değildir. Kendi ruhumuz bize ait değildir. Hem zaten, bir ruha, nasıl sahip olabilirsin? Bir ruhla bir ruh arasında dipsiz bir kuyu vardır: birer ruh olmalarının kuyusu.” (s.433)

“Aşk, duygularımız aracılığıyla kendi kendimize sahip olmamızın bir yolu olabilir mi? Hiç değilse var olma hayalimizi daha şiddetle, dolayısıyla daha parlak olarak hayal etmenin bir biçimi midir? Ve en azından duygu söndükten sonra anısı sonsuza dek bizimle kalır, biz de işte böyle sahip olmuş oluruz.” (s.433)

“Bu barbar maden çağında, kişiliğimizi korumak, onun gerek kendini sıfırlayarak, gerekse başka kişiliklerle  özdeşleşerek soysuzlaşmasını engellemek istiyorsak, hayal görme, analiz yapma ve başkalarını büyüleme yeteneğimizin bilinçli olarak, üzerine titreyelim.” (s.438)

“Hayat istemeden çıkılan, deneysel bir yolculuktur ve seyahat eden zihin bize ait olduğundan, bizim de ömrümüz yolda geçer. Nitekim, dışarıdaki hayatta yaşamış olanlara kıyasla çok daha derin, zengin, gürültülü hayatlar sürmüş, içine kapanık, dalgın ruhlar vardır. Önemli olan sonuçtur. Hissedilmiş olan neyse, yaşamış olan da odur. İnsan bir düşten de somut bir işten olduğu kadar yorgun dönebilir. En çok yaşadığımız zaman, çok düşündüğümüz zamandır.” (s.443)

“Hiç girmediğim bütün savaşların yaraları var üzerimde. Sarf etmeyi hayal bile etmediğim çabalar, etimi bitap bıraktı.” (s.444)

“Seni görebileceğimi düşlemeye mecbur olmak, kimsenin geçmez olduğu eski bir köprü.” (s.478)

“Kitaplar bizi düşlere takdim eder.” (s.494)

“Hayata sırt çevirelim, kendimize sırt çevirmemek için.” (s.427)

“Benim kadar akıllı olmayanlar daha güçlü bir karaktere sahip. Hayatta kendilerine yer edinmekte daha ustalar; zekice yeteneklerini kullanmakta daha becerikliler. Karşımdakini etkilemek için gereken bütün özelliklere sahibim, tek eksik bu işin sanatı, hatta sırf bu dilemeyi isteyebilsem, o da yetecek.” (s.507)

“Portekizce yazmıyorum. Ben kendimce yazıyorum.” (s.521)

“Düşlere daldığım zaman, görüyorum. Bir yolculukta bundan fazla ne yapabilirim? Sadece hayal gücü çok zayıf olan insanlar, bir şeyler hissetmek için yer değiştirmeye ihtiyaç duyar.” (s.531)

“Aslında dünyanın ucu, tıpkı başlangıcı gibi, dünyayı kavrayışımızdır. Manzaralar bizde manzaralaşır. İşte bundan dolayı onları hayal ettiğimde yaratmış olurum; onları yarattığıma göre demek ki vardırlar, ve var olduklarına göre, herhangi bir manzara gibi onları da görebilirim. Yolculuğa çıkmaya ne gerek var?” (s.531)

“Hayat, onu ne hale getiriyorsak odur. Yolculuklar, yolcuların kendisidir.” (s.531)

Fernando Pessoa - Hiçbir Şey İstememenin Mutluluğu

“Anlaşılmayı her zaman reddettim. Anlaşılmak kendini satmaktır.” (s.11)

“İnsanları sevmeyiz. Sevdiğimiz; birisi hakkında oluşturduğumuz fikirdir. Uydurduğumuz bir kavramı – aslında kendimizi – severiz.” (s.11)

“Aşık olmak, yalnızlıktan usanmaktır; bu yüzden bir korkaklıktır, kendimize ihanettir.” (s.12)

“Hayata ve diğer insanlara tahammül edemem. Gerçekle yüz yüze gelemem. Güneş bile umudumu kırar ve moralimi bozar. Sadece geceleyin, tümüyle yalnızken, içime kapanmışken, unutulmuş ve kaybolmuşken, gerçek ve yararlı hiçbir şeyle bağlantım kalmamışsa, ancak o zaman kendimi bulur ve huzurlu hissederim.” (s.12)

“En çok acıtan hisler, en çok yakan duygular, en saçma olanlardır. İmkansız şeylerin arzusunu duymak kesinlikle imkansız oldukları içindir; geçmişe olmayan şeyler için duyulan özlem; olmuş olabilecekler için duyulan arzu; başka birisi olmadığın için duyulan pişmanlık; dünyanın varoluşundan duyulan tatminsizlik. Bütün bu ruhun bilincinin ara tonları, bizi, kendiliğimizin sonsuz bir gün batımında acı dolu bir manzaranın içinde yaratır.” (s.13)

“Geçmişim, olamadığım her şeydir.” (s.14)

“Erkenden kalktım ve var olmaya hazırlanmak için çok zaman harcadım.” (s.14)

“Hep uyanmanın sınırındaymışım gibi hissediyorum.” (s.14)

“Kaçtığım bütün kavgaların yaralarını taşıyorum.” (s.14)

“Başımıza gelen şeylerin değeri, sürece uzunluklarıyla değil yoğunluklarıyla ilgilidir. Bu yüzden unutulmaz anlar, açıklanamayan şeyler ve bizim için eşsiz insanlar vardır.” (s.15)

“Hayal etmekten başka bir şey yapmadım. Bu, tek başına, hayatımın anlamı oldu. Tek gerçek ilgim, içsel hayatıma olmuştur.” (s.15)

“Her zaman alaycı bir hayalperest olmuşumdur, kendime verdiğim sözün aksine.

Tamamen dışlanmış birisi gibi, geçici bir gözlemci olduğumu düşünerek her zaman gündüz düşlerimin hezimete uğradığını izlerken eğlenmişimdir. İnandığım şeye aklım yatmadı hiçbir zaman. Ellerimi kumla doldurdum, altın olduğunu söyledim ve avuçlarımı açarak akmalarına izin verdim. Kelimeler tek gerçeğimdi. Doğru kelimeler söylendiğinde her şey tamamdı; kalan her zaman olduğu gibi; kumdu.” (s.16)

“Çok hayal kurdum. Artık hayal kurmaktan yoruldum ama hayal etmekten yorulmadım. Kimse hayal etmekten yorulmaz çünkü hayal etmek unutmaktır ve unutmak üzerimizde ağırlık yaratmaz, uyanık kaldığımız rüyasız bir uykudur. Hayallerimde her şeye ulaştım. Uyandığım zamanlar da oldu ama ne önemi var?” (s.20)

“Geçmişte hissettiğimizi bugün hatırlama yalnızca geçmişin kayıp hayatını yaşayan cesetler olduğumuzdandır.” (s.20)

“Bütün yaptığım hayal kurmak. Varoluşumun anlamı sadece bu olmuştur. Kendimle ilgili önemsediğim tek şey içsel yaşantımdır. İç dünyama pencereyi açıp seyrederken kendimi kaybettiğimde en büyük üzüntülerim yok oldu. Asla bir hayalperestten başka bir şey olmaya çalışmadım. Gidip hayatımı yaşamamı söyleyen insanları asla önemsemedim. Daima benden uzak olan şeylere ve olamadıklarıma ait oldum. Benim olmayan her şey daima şiirsel göründü. Hep sevdiğim tek şey saf hiçlikti.” (s.24)

“Henüz yazılmamış bir romanda havada süzülen bir karakterim ve içime hayatı üflemeyi tam olarak becerememiş birilerinin hayalinde var olmadan önce yok oldum.” (s.26)

“Kutsanmış olanlar hayatlarını hiç kimseye emanet etmeyenlerdir.” (s.28)

“Birbirimize görmeden bakıyoruz. Birbirimizi dinliyor ve sadece içimizde kendimizi dışa vuran bir ses duyuyoruz. Diğerlerinin sözleri bizim işitme duyumuzun hataları, kavrama gücümüzün enkazlarıdır. Diğer insanların sözleri üzerine bizim anlamlandırmalarımıza nasıl güvenip inanabiliyoruz.” (s.30)

“Düşüncelerin gözyaşları için değil, ama gözyaşlarının düşünce için çok derin olduğunu sık sık düşünürüm.” (s.38)

“Tanrı ekonomik bir kavramdır. Gölgesinde bütün dinlerin din adamları kendi metafizik bürokrasilerini oluşturur.” (s.38)

“Yazmak kendime yaptığım resmi bir ziyaret gibidir.” (s.43)

“Düşünmeyen insan mutludur.” (s.43)

“Bir hata ve sapma olduğumun, asla yaşamamış olduğumun, akıl ve fikir ile zaman doldurmak üzere var olduğumun farkına vardım.” (s.44)

“Çalışma masama hayata karşı bir sipermişcesine yaklaşırım.” (s.50)

“Sanat yalnızlıktır.” (s.51)

“Yalnızlık beni kederlendiriyor, topluluk beni bunaltıyor.” (s.51)

“Bazı duygular zihni bir sis gibi kaplayan uykulardır, düşünmemize engel olan...” (s.53)

“Hayalperestin eylem adamından üstünlüğü hayal etmenin yaşamaktan çok daha pratik olması ve hayalperestin hayattan daha çok ve çeşitli zevkler çıkarabiliyor olmasıdır. Daha iyi ve daha doğrudan sözcüklerle; asıl eylem adamı hayalperesttir.” (s.53)

“Vatanım Portekizcedir.” (s.56)

“Sanat, hissettiğimizi başkalarına da hissettirmeyi içerir.” (s.56)

“Koku almak ilginç bir görme yeteneğidir. Bilinçaltının âni bir taslağı aracılığıyla duygusal manzaralar çağrıştırır.” (s.57)

“Hayat, birilerinin dolaştığı bir ipliktir.” (s.58)

“Hep içeride yaşadım. Hayata hiç dokunmadım. Ne zaman bir eylemin izini sürmeye başlasam, onu düşlerimde tamamladım, kahramanca. Gerçek bir kılıç, bir kılıç hayalinden daha ağırdır. Büyük ordulara kumandanlık yaptım, büyük savaşlar kazandım, koca mağlubiyetlerin tadını çıkardım- tamamı zihnimdeydi.” (s.61)

“Sarayın arka tarafındaki geniş ve loş koridorda sıka nişanlımla gezindim. Asla gerçek bir nişanlım olmadı. Sevmeyi asla öğrenemedim. Sadece sevmeyi hayal etmeyi öğrendim.” (s.61)

“Din insan soyunun duygusal gereksinimidir. Akılcı bu gereksinimi duymayabilir ama başkalarının duyabileceğini kabul etmek zorundadır.” (s.68)

Fernando Pessoa - Anlamaktan Yoruldum

“Eğer kalp düşünebilse, atmaktan vazgeçer.” (s.10)

“Geceleri uykumdan uyandığımda, kaderimi çizen görünmez elleri hissediyorum ara sıra.” (s.12)

“İçinde sadece su içilen bir bardağın dibindeki kalıcı bir tortu gibi, her sözün altında yaşayıp gidiyor değersiz benliğim.” (s.12)

“Yalnızlık mahvediyor beni; arkadaşlıklar da bunaltıyor içimi. Yanımda başka bir insanın varlığı düşünme eylemimi sona erdiriyor; başkasının varlığını, analitik araştırmalarımın hiçbir şekilde tanımlayamayacağı garip bir dalgınlıkla karşılıyorum.” (s.16)

“Düşünerek yankı ve uçurum yarattım kendime, içimin derinliklerine inerek de çoğalttım kendimi.” (s.17)

“Yaşamak düşünmemektir.” (s.20)

“Hayat ile aramda ince bir cam var. Hayatı ne kadar açıkça görüp anlasam da, ona dokunamıyorum.” (s.20)

“Hayat güzeldir ama şarap daha da güzeldir.” (s.32)

“Özgürlük, bir başına kalma ihtimalidir.” (s.37)

“Kendimi arıyorum ama bulamıyorum. Vazoların içinde temizce dizilmiş krizantem zamanlarına aitim ben. Ruhumdan çiçekli bir süs yapmalıyım kendime.” (s.47)

“Hissetmeyeceğim şeylerin verdiği ürperti kalbimi yiyip bitiriyor.” (s.49)

“İnsan ruhu bir uçurumdur.” (s.49)

“Okuyunca özgürleşirim. Nesnellik kazanırım. Kendim olmaktan vazgeçer, dört bir yana dağılırım.” (s.50)

“Tıpkı lanetli yüce ruhlar gibi ben de daima, düşünmenin yaşamaktan daha değerli olduğuna inanacağım.” (s.51)

“İnsan hiçbir zaman çok fazla  düşündüğü zamanki kadar yoğun yaşamaz.” (s.53)

“Mutsuz olduklarından haberi olmayan bütün bu insanların mutluluğunu görünce üzülüyorum. Ve sırf bu yüzden, hepsini seviyorum. Ah, o sevgili sebzeler.” (s.59)

Fernando Pessoa - Ophêlia'ya Mektuplar

“Sana yazma fikrini kabul etmiyorum, seninle konuşmak, seni hep yanımda görmek istiyorum, sana mektup göndermek durumunda kalmamalıyım. Mektuplar ayrılık işaretleridir –en azından onları yazma gereği duyduğumuzdan dolayı, birbirimizden uzakta olduğumuzun işaretleridir.” Fernando (s.30)

“Kader, insana benzer; eğer bize yaptıklarından etkilenmediğimizi ona gösterirsek o zaman bizi rahat bırakır. İşte bu yüzden yalnızca şunu düşünecek irade gücüne sahip olmalısın: Fernando’yu seviyorum, başka hiçbir şey önemli değil.” Fernando (s.49)

“Mutsuzluk, hayatın durmuş gibi hissedilmesindedir, bu da şimdiden çok geleceği ya da en azından gelecek yüzünden şimdiyi ilgilendirir.” Fernando (s.55)

“Ophelinha,

Mektubunuza teşekkür ederim. Beni aynı zamanda hem üzdü, hem de hafifletti bu mektup. Üzdü çünkü bir şeyler insanı her zaman üzer; hafifletti, çünkü, gerçekte, tek çözüm şu: Her iki tarafın da artık aşkla doğrulamadığı bir durumu daha fazla uzatmayalım. Benim açımdan bakıldığında, derin bir saygı, bozulmaz bir dostluk kaldı geriye. Bunda ne Ophelinha’nın kusuru var ne de benim. Tek suçlusu Kader; farzet ki Kader kendisine suç yüklenebilecek biri olsun.” Fernando (s.66)

“Yüzleri ve saçları yaşlandıran Zaman, şiddetli duyguları da yaşlandırır, ama daha çabuk. İnsanların çoğu budala olduğu için, bunu farketmemeyi başarırlar ve alışkanlıktan başka bir şeyin kalmadığı yerde hala sevildiklerini sanırlar. Eğer böyle olmasaydı, dünyada mutlu insan olmazdı.” Fernando (s.66)

“Eğer her şey olan hayat bile sonunda geçip gidiyorsa, hayatın anlarından başka bir şey olmayan aşk ve acı ve de bütün öbür şeyler nasıl geçip gitmesin ki?” Fernando (s.66)

“Fernando’yu tanıdığımda on dokuzumdaydım, yani aramızda on iki yaş fark vardı. Fernando beni çok eğlenceli bulurdu. Şefkatle bana minik bebek diye seslenirdi. Hatta benim özelliğimle ilgili birkaç mısra bile yazdı. Biri şu:

Benim bir bebeğim

Var

Boyuna bakarsan

Bu kadar.

Ona olan aşkım desen

Bu çizgi dünya turu yapar.

Zavallı ben!” Ophelia (s.96)

“Bir keresinden şunları söylemişti bana:

-Senin bana olan aşkın şu ağaç kadar büyük.

-Ama ağaç falan yok ki.

-Ben de tam onu söylüyorum.

Bir başka sefer de şöyle demişti: Sen beni neredeyse Hristiyan merhametinden dolayı seviyorsun. O kadar gençsin, o kadar şirinsin ki, ben de o kadar yaşlıyım ki.” Ophelia (s.102)

“Bana olan sevgisi aynı kaldığı halde onun değiştiğini hissediyordum. Hem zaten son mektuplarına cevap bile vermemiştim. Çünkü bana göre bunlar cevap gerektirmeyen mektuplardı. Değmezdi. Bunların cevapsız mektuplar olduğunu hissediyordum.” Ophelia (s.106)

“Bir başka kadının Fernando’yla arasında bir hikaye olamayacağını düşünüyorum.” Ophelia (s.106)

“Yazışmalarımız ve görüşmelerimiz tam olarak kesildikten çok sonra, doğum günlerimiz için birbirimize telgraf çekmeyi sürdürdük. En son aldığım, öldüğü yıl olan Haziran 1935 tarihini taşıyor.” Ophelia (s.106)